Her-job

Αφίσα ταινίας “Her-Job” που δείχνει μια γυναίκα να καθαρίζει, σε κόκκινο φόντο.

Γράφει η Εύα Τσιφτσή.

«Η Ισότητα των φύλων είναι ένα παρωχημένο πλέον ζήτημα». Όλ@ μας έχουμε ακούσει την παραπάνω άποψη σε προσπάθεια του συνομιλητή μας να μας πείσει πως υπάρχουν άλλα ΄΄σοβαρότερα΄΄ ζητήματα, στην ουσία δηλαδή να μειώσει τη σημασία του ζητήματος αυτού μέσα από μια συχνά άστοχη σύγκριση. Ναι, αναγνωρίζουμε πως οι γυναίκες στη Σαουδική Αραβία είναι αυτές που βιώνουν την ανισότητα σε ακραίο επίπεδο. Αυτό όμως δεν αναιρεί και δεν μειώνει διόλου τις διεκδικήσεις περί ισότητας των γυναικών σε μια ευρωπαϊκή χώρα όπως η Ελλάδα. Η ισότητα είναι νομική, είναι όμως πραγματική;

Στην Ελλάδα του 21ου αιώνα – και σε άλλες εννοείται χώρες της ΄Δύσης΄- η ανισότητα έχει μια ιδιαιτερότητα: χαρακτηρίζεται από μια διακριτικότητα, είναι πολλές φορές δυσδιάκριτη, ανεπαίσθητη, αλλά αναμφίβολα παρούσα, εδραιωμένη σε κοινωνικές αντιλήψεις και συνήθειες. Ναι, πλέον η πλειονότητα των γυναικών εργάζεται και συνεισφέρει στο οικογενειακό εισόδημα εξίσου με τους άντρες. Ωστόσο την ίδια στιγμή, η γυναίκα θα αποτελέσει την πρώτη επιλογή, όταν κάποιος από τους γονείς θα πρέπει να μειώσει την εργασία του, ώστε να φροντίζει το παιδί. Η γυναίκα θα είναι αυτή που θα αντιμετωπίσει το δίλημμα καριέρα – οικογένεια περισσότερο από κάθε άνδρα. Την ίδια στιγμή, η γυναίκα θα εργάζεται μεν, θα είναι και αυτή που θα ασχολείται με τη μαγειρική και την καθαριότητα δε. Ναι (κάποιοι) άνδρες βοηθάνε στις δουλειές του σπιτιού. Ναι, οι άνδρες πλέον δεν περιμένουν από τη γυναίκα να τους φτιάξει τον καφέ και να τους φέρει τις παντόφλες, όπως συμβαίνει με τους παππούδες μας. Ωστόσο, ας το παραδεχτούμε… υπάρχουν κάποιες δραστηριότητες παραδοσιακά γυναικείες : σκούπα, σφουγγάρισμα, πλύσιμο πιάτων. Η εργαζόμενη πλέον γυναίκα, έχει να φροντίσει και γι’αυτό. Στη συνείδηση της κοινωνίας, ο κανόνας είναι πως η ενασχόληση με τις δουλειές του σπιτιού παραμένει γυναικεία υπόθεση. Μόνο κατ ’εξαίρεση ο άνδρας θα συμβάλλει, γεγονός που βασίζεται στην ευγενική του προαίρεση.

Το σινεμά έχει αυτή τη μαγική ιδιότητα να αναδεικνύει ένα κοινωνικό ζήτημα μέσα από μια ιστορία. Στην ταινία Her Job, ‘’η Δουλειά της’’ του Νίκου Labôt , παρακολουθούμε την ιστορία της Παναγιώτας (Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου), μιας 40χρονης σχεδόν αναλφάβητης νοικοκυράς στην Ελλάδα της κρίσης. Ο άντρας του σπιτιού εργάζεται κι η ίδια έχει αφιερωθεί στην ανατροφή των δύο παιδιών, μαγειρεύει, πλένει κλπ. Μη έχοντας δικό της εισόδημα, ζητάει από τον άνδρα της λεφτά για τα πάντα κι έτσι την βλέπουμε σε μια χαρακτηριστική σκηνή να ζητά λεφτά για τσιγάρα κι ο ίδιος να της απαντά πως επειδή είναι στενά οικονομικά, θα πρέπει να πάρει από τα δικά του.  Όταν o άνδρας της απολυθεί από την δουλειά του, εκείνη αναγκάζεται να εργαστεί, έτσι ώστε να μπορέσουν με τον σύζυγό της να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες του σπιτιού τους και των δύο παιδιών τους. Η δουλειά που βρίσκει αγγίζει τα όρια της εκμετάλλευσης με υπερωρίες και φυσικά με τον κατώτατο δυνατό μισθό. Ωστόσο, η ίδια νιώθει ευτυχισμένη, ανανεωμένη και πιο γεμάτη από ποτέ. Μέσω της οικονομικής της χειραφέτησης από τον άνδρα της -έστω εν μέρει- και την ένταξη της στην αγορά εργασίας και στην επαφή με τον κοινωνικό περίγυρο εκτός σπιτιού αποκτά ταυτότητα ως άτομο, κι όχι ως απλή νοικοκυρά. Παράλληλα ο άνδρας της αναγκάζεται να μαγειρέψει και να κάνει κάποιες βασικές δουλειές απλούστατα για να επιβιώσει κατά την πολύωρη εργασία της γυναίκας του. Η ταινία αποτελεί μια εξαιρετική αναπαράσταση της κοινωνικής θέσης μιας γυναίκας ως νοικοκυράς στην σύγχρονη Ελλάδα. Φαινόμενα όπως ο αναλφαβητισμός μπορεί να έχουν σχεδόν εξαλειφθεί και οι όμοιες περιπτώσεις να μην αποτελούν πλέον την πλειοψηφία, ωστόσο με επιτυχία αναδεικνύονται οι πατριαρχικές αντιλήψεις περί ΄΄νοικοκυράς΄΄ και περί διαμοιρασμού των δουλειών του σπιτιού. Παράλληλα, άκρως ρεαλιστικά, προσεγγίζεται και το ζήτημα της εργασιακής εκμετάλλευσης για τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, που είναι αντιμέτωποι με ελάχιστες δυνατότητες αντίδρασης  λόγω εκπαίδευσης και λόγω οικονομικής αδυναμίας.

Την επόμενη φορά που θα αναρωτηθούμε λοιπόν αν είναι ΄’ντεμοντέ’’ να μιλούμε για έλλειψη ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, μπορούμε κάλλιστα να σκεφτούμε ποιος πλένει τα πιάτα σπίτι μας. Ή ίσως ποιος θα σηκωθεί για να μαζέψει το τραπέζι.